శ్రీహరికి అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన రోజు.. చాతుర్మాస్యానికి శ్రీకారం.. తెలుగువారి ఆధ్యాత్మికత, వ్యవసాయ సంప్రదాయాల కలయిక

హిందూ సంప్రదాయంలో ప్రతి ఏకాదశికీ ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉన్నప్పటికీ, ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశిని **"తొలి ఏకాదశి"**గా అత్యంత పవిత్రంగా భావిస్తారు. ఈ ఏడాది తొలి ఏకాదశి జూలై 25, శనివారం వచ్చింది. ఈ రోజునే దేవశయనీ ఏకాదశి లేదా శయన ఏకాదశి అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ ఏకాదశితో శ్రీమహావిష్ణువు యోగనిద్రలోకి ప్రవేశిస్తాడని, నాలుగు నెలల పాటు కొనసాగే చాతుర్మాస్యం ప్రారంభమవుతుందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. అందుకే ఈ రోజును వైష్ణవ సంప్రదాయంలో అత్యంత పవిత్రమైన సందర్భంగా భక్తులు భావిస్తారు.

తొలి ఏకాదశి ఎందుకు అంత ప్రత్యేకం?

పురాణాల ప్రకారం ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశి రోజున శ్రీమహావిష్ణువు క్షీరసాగరంలో ఆదిశేషునిపై యోగనిద్రలోకి వెళ్తాడు. కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశి వరకు ఆయన ఈ యోగనిద్రలోనే ఉంటాడని విశ్వాసం. ఈ నాలుగు నెలల కాలాన్నే చాతుర్మాస్యం అంటారు. ఈ సమయంలో వివాహాలు, గృహప్రవేశాలు వంటి శుభకార్యాలు సాధారణంగా నిర్వహించరు. అయితే జపం, తపస్సు, దానం, ధ్యానం, భగవన్నామస్మరణ వంటి ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలకు ఈ కాలాన్ని అత్యంత శుభప్రదంగా భావిస్తారు.

ఈ రోజు ఏ దేవుడిని ఆరాధించాలి?

తొలి ఏకాదశి రోజున ప్రధానంగా శ్రీమహావిష్ణువును ఆరాధిస్తారు. ముఖ్యంగా శ్రీమన్నారాయణుడు, శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి, శ్రీరాముడు, శ్రీకృష్ణుడు, లక్ష్మీనారాయణ స్వామిని భక్తిశ్రద్ధలతో పూజిస్తారు. "ఓం నమో నారాయణాయ", "ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ" వంటి మంత్రాలను జపించడం, విష్ణు సహస్రనామం, గజేంద్ర మోక్షం, భగవద్గీత పారాయణం చేయడం ఎంతో పుణ్యప్రదమని శాస్త్రాలు పేర్కొంటాయి.

ఎలా పూజ చేయాలి?

ఉదయాన్నే స్నానమాచరించి శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి ఇంట్లో లేదా ఆలయంలో విష్ణుమూర్తికి తులసి దళాలు, పసుపు, కుంకుమ, పుష్పాలు సమర్పించి పూజ చేయాలి. ఉపవాసం చేయగలిగిన వారు రోజంతా ఉపవాసం ఉండి ద్వాదశి రోజున పారణ చేయడం ఆనవాయితీ. ఆరోగ్య కారణాల వల్ల కఠిన ఉపవాసం చేయలేని వారు పండ్లు, పాలు వంటి సాత్వికాహారం తీసుకుంటూ భక్తితో గడపవచ్చు. ఆలయ దర్శనం, తులసి పూజ, అన్నదానం, గోదానం, వస్త్రదానం వంటి దానధర్మాలు కూడా ఈ రోజున విశేష ఫలితాలను ఇస్తాయని విశ్వాసం.

తెలుగువారికి తొలి ఏకాదశి ప్రాధాన్యం

తెలుగు రాష్ట్రాల్లో తొలి ఏకాదశికి ఎంతో విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయంతో పాటు యాదాద్రి, అన్నవరం, సింహాచలం, శ్రీరంగం వంటి విష్ణు ఆలయాల్లో ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. అనేక కుటుంబాల్లో ఈ రోజున ఉపవాసం ఉండటం, రాత్రంతా జాగరణ చేసి భజనలు, హరికథలు, విష్ణునామసంకీర్తనలు నిర్వహించడం ఆనవాయితీగా కొనసాగుతోంది.

పెద్దలు చెబుతున్న సంప్రదాయం ప్రకారం తొలి ఏకాదశి నుంచి ఇంట్లో ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం మరింత పెరుగుతుంది. వర్షాకాలం ప్రారంభమైన ఈ సమయంలో శరీరానికి నియమం, మనసుకు నిగ్రహం, ఆత్మకు భక్తి అవసరమనే సందేశాన్ని ఈ పర్వదినం అందిస్తుంది.

ఏరువాకలతో ఉన్న అనుబంధం

తొలి ఏకాదశి సమయం సాధారణంగా వర్షాకాల ప్రారంభంతో కలిసివస్తుంది. వ్యవసాయ ప్రధాన రాష్ట్రాలైన ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలో రైతులు ఈ కాలంలోనే పొలాల్లో ప్రధాన వ్యవసాయ పనులను వేగవంతం చేస్తారు. అయితే ఏరువాక పున్నమి సాధారణంగా జ్యేష్ఠ పౌర్ణమి సందర్భంగా జరుపుకుంటారు. అదే రోజు రైతులు నాగలికి పూజ చేసి కొత్త వ్యవసాయ సీజన్‌కు శ్రీకారం చుడుతారు. తొలి ఏకాదశి నాటికి మాత్రం చాలా ప్రాంతాల్లో దుక్కి పనులు, నాట్లు, విత్తనాల విత్తడం వంటి పనులు కొనసాగుతుంటాయి. అంటే ఏరువాకలు ఈ రోజున ప్రారంభం కావు; అప్పటికే వ్యవసాయ పనులు మొదలై ఉంటాయి.

ఆధ్యాత్మికతతో పాటు జీవన సందేశం

తొలి ఏకాదశి కేవలం ఉపవాసం చేసే రోజు మాత్రమే కాదు. మన ఆలోచనలను పవిత్రంగా మార్చుకోవడం, చెడు అలవాట్లకు దూరంగా ఉండడం, దైవచింతనతో జీవితం సాగించడం అనే సందేశాన్ని అందించే పర్వదినం. ఉపవాసం వల్ల శరీరానికి విశ్రాంతి లభిస్తే, భగవన్నామస్మరణ వల్ల మనసుకు ప్రశాంతత లభిస్తుందని ఆధ్యాత్మిక వేత్తలు చెబుతారు.

ఈ సందర్భంగా కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి విష్ణు ఆలయాలను దర్శించుకోవడం, తులసి మొక్కకు ప్రదక్షిణలు చేయడం, అవసరమైన వారికి అన్నదానం చేయడం వంటి సేవా కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం ద్వారా పండుగకు మరింత అర్థవంతమైన రూపం లభిస్తుంది.

భక్తి, నియమం, దానం, ధ్యానం, ఆత్మపరిశీలనకు శ్రీకారం చుట్టే తొలి ఏకాదశి ప్రతి భక్తుడి జీవితంలో ఒక ఆధ్యాత్మిక మలుపుగా నిలుస్తుంది. శ్రీహరిని స్మరిస్తూ ఈ పవిత్ర దినాన్ని ఆచరించిన వారికి ఆయురారోగ్యాలు, ఐశ్వర్యం, మనశ్శాంతి, కుటుంబ సౌఖ్యం కలుగుతాయని హిందూ సంప్రదాయం విశ్వసిస్తోంది.