యోగిని ఏకాదశి 2026: జూలై 10నా.. 11నా? అసలు తేదీ ఇదే!

Yogini Ekadashi 2026: హిందూ సంప్రదాయంలో ఏకాదశి తిథికి ఎంతో విశిష్టత ఉంది. ప్రతి నెలలో శుక్ల పక్షం, కృష్ణ పక్షంలో వచ్చే ఏకాదశి రోజుల్లో భక్తులు శ్రీమహావిష్ణువును పూజిస్తూ ఉపవాస దీక్షలు చేపడుతుంటారు. అయితే ఒక్కో ఏకాదశికి ఒక్కో పేరు, ప్రత్యేకమైన పురాణ నేపథ్యం ఉంది. అటువంటి ముఖ్యమైన ఏకాదశుల్లో ‘యోగిని ఏకాదశి’ ఒకటి. ఆషాఢ మాసంలోని కృష్ణ పక్షంలో వచ్చే ఏకాదశి తిథిని యోగిని ఏకాదశిగా పిలుస్తారు. మరి యోగిని ఏకాదశి అంటే ఏమిటి? ఈ వ్రతాన్ని ఎవరు ఆచరిస్తారు? పురాణాల్లో దీని గురించి ఏం చెప్పారు? 2026లో యోగిని ఏకాదశి జూలై 10నా.. లేక జూలై 11నా? తిథుల ప్రకారం వ్రతాన్ని ఏ రోజు ఆచరించాలి? భక్తులు ఏం చేయాలి? ఇప్పుడు వివరంగా తెలుసుకుందాం.

యోగిని ఏకాదశి అంటే ఏమిటి?

ఆషాఢ మాసం కృష్ణ పక్షంలో వచ్చే ఏకాదశిని ‘యోగిని ఏకాదశి’గా వ్యవహరిస్తారు. శ్రీమహావిష్ణువుకు అంకితమైన ఈ రోజున భక్తులు ఉపవాసం ఉండి, విష్ణుమూర్తిని ప్రత్యేకంగా పూజిస్తారు. పురాణ విశ్వాసాల ప్రకారం యోగిని ఏకాదశి వ్రతాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరించడం వల్ల తెలిసీ తెలియక చేసిన పాపాల నుంచి విముక్తి లభిస్తుందని నమ్ముతారు. శారీరక, మానసిక బాధల నుంచి ఉపశమనం కలిగి జీవితంలో సుఖసంతోషాలు లభిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం.

ఏకాదశి వ్రతాల్లో యోగిని ఏకాదశికి ప్రత్యేక స్థానం ఉందని ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలు పేర్కొంటున్నాయి. ముఖ్యంగా ఆషాఢ మాసంలో వచ్చే ఈ ఏకాదశి వ్రతం దానధర్మాలు, విష్ణు నామస్మరణ, ఉపవాస దీక్షకు ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది. ఈ రోజున మనస్సు, మాట, చేతలను అదుపులో ఉంచుకుని సాత్విక జీవన విధానాన్ని అనుసరించాలని పెద్దలు చెబుతారు.

యోగిని ఏకాదశిని ఎవరు ఆచరిస్తారు?

శ్రీమహావిష్ణువును ఆరాధించే భక్తులతో పాటు ఎవరైనా యోగిని ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించవచ్చు. పురుషులు, మహిళలు అనే తేడా లేకుండా భక్తిశ్రద్ధలు ఉన్నవారు ఈ వ్రతాన్ని చేపడతారు. కుటుంబంలో సుఖశాంతులు కోరుకునేవారు, ఆధ్యాత్మికంగా పురోగతి సాధించాలని భావించేవారు, గతంలో చేసిన తప్పులకు ప్రాయశ్చిత్తం కోరుకునేవారు ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించడం సంప్రదాయంగా వస్తోంది.

అయితే ఉపవాసం విషయంలో ప్రతి ఒక్కరి ఆరోగ్య పరిస్థితి ఒకేలా ఉండదు. అందువల్ల వృద్ధులు, గర్భిణులు, అనారోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు కఠిన ఉపవాసం చేయకుండా తమ ఆరోగ్య పరిస్థితికి అనుగుణంగా వ్రతాన్ని పాటించవచ్చు. భక్తి, నియమం, సాత్విక ఆలోచనలే వ్రతంలో ముఖ్యమని ఆధ్యాత్మిక పండితులు చెబుతుంటారు.

పురాణాల ప్రకారం యోగిని ఏకాదశి ఎప్పుడు వస్తుంది?

హిందూ పంచాంగం ప్రకారం ఆషాఢ మాసంలోని కృష్ణ పక్ష ఏకాదశి తిథినే యోగిని ఏకాదశిగా జరుపుకుంటారు. సాధారణంగా నిర్జల ఏకాదశి తర్వాత, దేవశయని ఏకాదశికి ముందు యోగిని ఏకాదశి వస్తుంది. ఏకాదశి వ్రత తేదీని నిర్ణయించడంలో ఆంగ్ల క్యాలెండర్ తేదీ కంటే హిందూ పంచాంగంలోని తిథికే ప్రాధాన్యం ఉంటుంది.

తిథి ఒక రోజు మధ్యలో ప్రారంభమై మరుసటి రోజు ముగిసే అవకాశం ఉంటుంది. దీంతో ఏకాదశి ఏ రోజు జరుపుకోవాలనే విషయంలో భక్తుల్లో కొన్నిసార్లు సందేహాలు తలెత్తుతుంటాయి. సూర్యోదయ సమయానికి ఉన్న తిథి, వైష్ణవ సంప్రదాయ నియమాలు, పారణ సమయాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుని వ్రత తేదీని నిర్ణయిస్తారు.

2026లో యోగిని ఏకాదశి జూలై 10నా.. 11నా?

ఈ ఏడాది యోగిని ఏకాదశి తేదీ విషయంలో కొందరిలో సందేహం నెలకొంది. పంచాంగ వివరాల ప్రకారం 2026 జూలై 10న ఏకాదశి తిథి ప్రారంభమై జూలై 11న ముగుస్తుంది. అందుబాటులో ఉన్న పంచాంగ సమయాల ప్రకారం జూలై 10 ఉదయం 8.16 గంటలకు ఏకాదశి తిథి ప్రారంభమై, జూలై 11 ఉదయం 5.22 గంటల వరకు కొనసాగుతుంది.

అయితే ఏకాదశి తిథి జూలై 10న ప్రారంభమవుతున్నందున 2026లో యోగిని ఏకాదశి వ్రతాన్ని జూలై 10న ఆచరిస్తున్నారు. జూలై 11 ద్వాదశి రోజున నిర్ణీత సమయంలో వ్రత పారణ చేయాలి. ప్రాంతం, స్థానిక పంచాంగాన్ని బట్టి తిథి ప్రారంభం, ముగింపు సమయాల్లో స్వల్ప తేడాలు ఉండే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల భక్తులు తమ ప్రాంతంలోని పంచాంగ వివరాలను కూడా పరిశీలించడం మంచిది.

యోగిని ఏకాదశి రోజు భక్తులు ఏం చేయాలి?

యోగిని ఏకాదశి రోజున సూర్యోదయానికి ముందే నిద్రలేచి స్నానం చేయాలి. శుభ్రమైన దుస్తులు ధరించి శ్రీమహావిష్ణువును స్మరిస్తూ వ్రత సంకల్పం తీసుకోవాలి. పూజా మందిరాన్ని శుభ్రం చేసి పసుపు వస్త్రంపై విష్ణుమూర్తి విగ్రహం లేదా చిత్రాన్ని ఉంచి పూజించాలి.

స్వామివారికి పసుపు రంగు పూలు, అక్షతలు, చందనం, పండ్లు, నైవేద్యం సమర్పించాలి. విష్ణుమూర్తి పూజలో తులసి దళాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. అందువల్ల భక్తులు తులసి దళాలను స్వామివారికి సమర్పిస్తారు. యోగిని ఏకాదశి వ్రత కథను చదవడం లేదా వినడంతో పాటు విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం చేయడం శుభప్రదంగా భావిస్తారు.

ఏకాదశి రోజున ఉపవాసం ఉండేవారు సాత్విక నియమాలను పాటించాలి. కోపం, అసత్యం, ఇతరులను నిందించడం వంటి వాటికి దూరంగా ఉండాలని చెబుతారు. రాత్రి సమయంలో విష్ణు నామస్మరణ చేస్తూ భజనలు, కీర్తనలు చేయడం సంప్రదాయం. మరుసటి రోజు ద్వాదశి తిథిలో నిర్ణీత సమయంలో వ్రతాన్ని విరమించాలి. దీనినే ‘పారణ’ అంటారు. పారణకు ముందు అన్నదానం లేదా అవసరమైన వారికి వస్త్రాలు, ఆహారం, నీరు దానం చేయడం పుణ్యప్రదంగా భావిస్తారు.

యోగిని ఏకాదశి వ్రత కథ ఏమిటి?

పురాణ కథనం ప్రకారం అలకాపురిని కుబేరుడు పాలించేవాడు. ఆయన వద్ద హేమమాలి అనే వ్యక్తి పనిచేసేవాడు. ప్రతిరోజూ కుబేరుడి శివపూజ కోసం మానస సరోవరం నుంచి పూలు తీసుకురావడం హేమమాలి బాధ్యత. హేమమాలి తన భార్యను ఎంతో ప్రేమించేవాడు. ఒకరోజు భార్యపై ఉన్న మమకారంతో తన విధిని మరిచిపోయి నిర్ణీత సమయానికి పూలు తీసుకురాలేకపోయాడు.

శివపూజకు పూలు రాకపోవడంతో ఆగ్రహించిన కుబేరుడు హేమమాలి గురించి ఆరా తీశాడు. అతడు విధులను నిర్లక్ష్యం చేసిన విషయం తెలుసుకుని తీవ్రంగా కోపగించాడు. భార్యకు దూరమై భూమిపై రోగాలతో బాధపడాలని హేమమాలిని శపించినట్లు పురాణ కథనం చెబుతోంది.

కుబేరుడి శాపంతో హేమమాలి తన భార్యకు దూరమయ్యాడు. శారీరక బాధలతో భూమిపై అడవుల్లో తిరుగుతూ తీవ్ర కష్టాలు ఎదుర్కొన్నాడు. అలా సంచరిస్తున్న సమయంలో మార్కండేయ మహర్షి ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు. హేమమాలి పరిస్థితిని గమనించిన మహర్షి అతడి బాధకు కారణం ఏమిటని అడిగారు. దీంతో తనకు జరిగిన విషయాన్ని హేమమాలి వివరించాడు.

అతడి బాధను విన్న మార్కండేయ మహర్షి ఆషాఢ మాసంలోని కృష్ణ పక్షంలో వచ్చే యోగిని ఏకాదశి వ్రతాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరించాలని సూచించారు. మహర్షి చెప్పిన విధంగా హేమమాలి యోగిని ఏకాదశి వ్రతాన్ని పాటించాడు. వ్రత ప్రభావంతో అతడు శాపం నుంచి విముక్తి పొంది, తన పూర్వ రూపాన్ని పొందడంతో పాటు తిరిగి భార్య సాంగత్యాన్ని పొందాడని పురాణ కథనం చెబుతోంది.

అందుకే యోగిని ఏకాదశి వ్రతాన్ని పాప విమోచనం, కష్టాల నుంచి ఉపశమనం కలిగించే పవిత్ర వ్రతంగా భక్తులు భావిస్తారు. శ్రీమహావిష్ణువుపై భక్తితో ఉపవాసం, నామస్మరణ, దానధర్మాలు చేస్తూ ఈ రోజును గడపడం వల్ల పుణ్యఫలం లభిస్తుందని విశ్వసిస్తారు.

గమనిక: పూజా విధానాలు, ఏకాదశి తిథి, పారణ సమయాలు ప్రాంతం, అనుసరించే పంచాంగాన్ని బట్టి మారవచ్చు. భక్తులు స్థానిక పంచాంగం లేదా ఆలయ పండితుల సూచనలను అనుసరించడం మంచిది.