బీసీలకు 34 శాతం కోటా.. ఏపీ సర్కార్ సంచలన నిర్ణయం

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం స్థానిక సంస్థల్లో వెనుకబడిన తరగతుల (బీసీ)కు అధిక రిజర్వేషన్లను పునరుద్ధరించాలనే నిర్ణయం.. రాష్ట్ర సామాజిక న్యాయ ప్రయాణంలో ఒక ముఖ్యమైన అడుగుగా భావించవచ్చు. శాసనసభలో ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు సభ్యుల హర్షధ్వానాల మధ్య గ్రామీణ స్థానిక సంస్థల్లో బీసీలకు 34 శాతం, పట్టణ స్థానిక సంస్థల్లో 33.33 శాతం రిజర్వేషన్లు కల్పించనున్నట్లు ప్రకటించడం రాజకీయంగా, సామాజికంగా ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. ముఖ్యంగా బీసీల రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం అంశాన్ని మరోసారి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రజా చర్చలో ప్రధానాంశంగా తీసుకొచ్చింది.

అయితే ఈ నిర్ణయాన్ని కేవలం ఎన్నికల హామీని నెరవేర్చడంగా మాత్రమే చూడకూడదు. స్థానిక పాలనలో రిజర్వేషన్లు అంటే ప్రాతినిధ్యం, భాగస్వామ్యం, గ్రామస్థాయి నుంచి రాష్ట్ర, జాతీయ స్థాయి వరకు నాయకత్వాన్ని తయారు చేయడం. పారదర్శకమైన రాజ్యాంగ, న్యాయ ప్రక్రియల ద్వారా ఈ నిర్ణయం సమర్థవంతంగా అమలైతే.. అట్టడుగు స్థాయిలో ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయడంతో పాటు, ఇప్పటివరకు రాజకీయ నిర్ణయ ప్రక్రియలో తగినంత ప్రాతినిధ్యం పొందని వర్గాలకు అవకాశాలు పెరుగుతాయి.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో బీసీ రిజర్వేషన్ల చారిత్రక పరిణామాన్ని కూడా ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు ప్రస్తావించారు. 1984లో ఎన్టీఆర్‌ స్థానిక సంస్థల్లో బీసీలకు రిజర్వేషన్లు కల్పించారని, అనంతరం తన హయాంలో వాటిని 34 శాతానికి పెంచామని ఆయన గుర్తుచేశారు. 1995, 2001, 2006, 2013లో జరిగిన స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో 34 శాతం రిజర్వేషన్లు అమలు చేసినట్లు ప్రభుత్వం పేర్కొంది. ఈ చరిత్రను పరిశీలిస్తే.. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ స్థానిక పాలనలో బీసీల రాజకీయ ప్రాతినిధ్యానికి ఇప్పటికే ఒక బలమైన నేపథ్యం ఉన్నట్లు స్పష్టమవుతోంది.

అయితే గత అనుభవాలు ఒక ముఖ్యమైన హెచ్చరికను కూడా ఇస్తున్నాయి. ఎన్నికలకు సంబంధించిన రిజర్వేషన్లు సహజంగానే రాజ్యాంగపరమైన పరిశీలన, న్యాయ సమీక్షకు లోబడి ఉంటాయి. అందువల్ల తాజా నిర్ణయం బలమైన న్యాయపరమైన ప్రాతిపదిక, తగిన డేటా, రాజ్యాంగ నిబంధనలకు పూర్తి అనుగుణంగా ఉండేలా ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకోవాలి. రాజకీయ ప్రకటనలతో న్యాయపరమైన ప్రక్రియను భర్తీ చేయలేం. రిజర్వేషన్ల నిర్ణయం న్యాయ సమీక్షను తట్టుకుని నిలబడాలంటే ప్రతి విధానపరమైన, రాజ్యాంగపరమైన నిబంధనను కచ్చితంగా పాటించాలి.

ఈ నిర్ణయం సామాజిక న్యాయం కోసం తప్ప మరే వర్గం హక్కులను హరించేందుకు కాదని ముఖ్యమంత్రి చెప్పడం కూడా కీలకమైన అంశం. రిజర్వేషన్లు వర్గాల మధ్య పోటీగా మారకూడదు. చారిత్రకంగా రాజకీయ అధికారానికి, నిర్ణయ ప్రక్రియకు తగినంత ప్రాతినిధ్యం లభించని వర్గాలకు అవకాశాలు కల్పించడమే వాటి ప్రధాన ఉద్దేశం. అందువల్ల ప్రభుత్వం ఈ విధానాన్ని పారదర్శకంగా వివరించడం ద్వారా అనవసరమైన సామాజిక ఉద్రిక్తతలకు తావులేకుండా చూడాలి.

మేయర్లు, మున్సిపల్‌ చైర్మన్లను ప్రత్యక్ష ఎన్నికల ద్వారా ఎన్నుకోవాలన్న ప్రతిపాదన కూడా మరో కీలకమైన సంస్థాగత నిర్ణయం. పట్టణ పాలనలో స్థిరత్వం తీసుకురావాలన్న లక్ష్యం పరిశీలించదగినదే. తరచూ నాయకత్వ మార్పులు చోటుచేసుకోవడం స్థానిక సంస్థల పనితీరును బలహీనపరచడంతో పాటు జవాబుదారీతనాన్ని తగ్గించవచ్చు. ప్రత్యక్ష ఎన్నికల ద్వారా ప్రజలకు స్పష్టమైన ఎంపిక లభించడంతో పాటు, ఎన్నికైన మేయర్‌ లేదా చైర్మన్‌కు బలమైన ప్రజా మద్దతు లభించే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే దీనికి స్పష్టమైన అధికారాలు, ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం, సమర్థవంతమైన నియంత్రణ వ్యవస్థలు కూడా అవసరం.

ప్రస్తుతం ఉన్న 13 జిల్లా ప్రజా పరిషత్‌ల సంఖ్యను 28కు పెంచాలన్న ప్రతిపాదనను కూడా జాగ్రత్తగా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. పరిపాలనా సౌలభ్యం ఒక ముఖ్యమైన అంశమే అయినప్పటికీ.. కొత్త స్థానిక సంస్థల ఏర్పాటు కేవలం రాజకీయ పునర్వ్యవస్థీకరణగా మారకూడదు. చిన్న పరిపాలనా యూనిట్ల వల్ల ప్రజలకు సేవలు మరింత మెరుగ్గా అందుతాయని, వికేంద్రీకరణ, జవాబుదారీతనం పెరుగుతాయని ప్రభుత్వం స్పష్టంగా నిరూపించాలి.

16వ ఆర్థిక సంఘం నుంచి రావాల్సిన నిధుల విషయంలో స్థానిక ఎన్నికల ప్రాధాన్యతను ప్రభుత్వం ప్రస్తావిస్తోంది. స్థిరమైన ఆర్థిక వనరులు లేకుండా స్థానిక సంస్థలు సమర్థవంతంగా పనిచేయలేవు. అందువల్ల స్థానిక ఎన్నికలను సకాలంలో నిర్వహించడం, స్థానిక సంస్థలను బలోపేతం చేయడం, కేంద్రం నుంచి రావాల్సిన నిధులను పొందడం.. ఇవన్నీ పరస్పరం అనుసంధానమైన అంశాలుగా చూడాలి.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌ గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ, వ్యవసాయం, చేతివృత్తులు, సంప్రదాయ వృత్తులను బీసీ సమాజమే నిలబెడుతోందని ముఖ్యమంత్రి పేర్కొనడం మరో ముఖ్యమైన అంశం. అయితే కేవలం రాజకీయ రిజర్వేషన్లతో బీసీల సామాజిక, ఆర్థిక పరిస్థితుల్లో సంపూర్ణ మార్పు సాధ్యం కాదు. రాజకీయ ప్రాతినిధ్యంతో పాటు మెరుగైన విద్య, నైపుణ్యాభివృద్ధి, రుణ సౌకర్యం, ఉపాధి, వ్యాపార అవకాశాలు, ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, మార్కెట్‌ అవకాశాలు కూడా అందాలి.

బీసీ రెసిడెన్షియల్‌ పాఠశాలలను బలోపేతం చేయాలన్న ప్రభుత్వ ప్రతిపాదన ఈ నేపథ్యంలో స్వాగతించదగినదే. అయితే అది కేవలం భవనాల నిర్మాణానికే పరిమితం కాకుండా.. విద్యార్థుల అభ్యసన ఫలితాలు, ఉన్నత విద్య, నైపుణ్యాభివృద్ధిలో స్పష్టమైన పురోగతికి దారితీయాలి. సంప్రదాయ వృత్తులకు సాంకేతికతను జోడించి మార్కెట్‌ అవకాశాలను కల్పించడం ద్వారా కూడా బీసీ కుటుంబాల ఆదాయాలను పెంచే అవకాశం ఉంది.

గత వైఎస్సార్‌సీపీ ప్రభుత్వం బీసీ రిజర్వేషన్లను తగ్గించిందన్న కూటమి ప్రభుత్వ విమర్శలు ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న రాజకీయ పోరులో భాగం. వేలాది మంది బీసీ నాయకులకు రాజకీయ అవకాశాలు కోల్పోయారని చేస్తున్న ఆరోపణలను అధికారిక రికార్డులు, న్యాయపరమైన వాస్తవాల ఆధారంగా పరిశీలించాలి. ఇదే ప్రమాణం ప్రస్తుత ప్రభుత్వానికి కూడా వర్తించాలి. ప్రభుత్వ హామీలను చివరకు వాటి అమలు, ఫలితాలు, న్యాయపరమైన నిలకడ ఆధారంగానే అంచనా వేయాలి.

రిజర్వేషన్లను ఎవరైనా కోర్టులో సవాల్‌ చేస్తే వారిని చరిత్రహీనులుగా చూస్తామన్న ముఖ్యమంత్రి వ్యాఖ్య మాత్రం సమర్థనీయం కాదు. న్యాయస్థానాలను ఆశ్రయించడం రాజ్యాంగం కల్పించిన హక్కు. ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వం న్యాయ సమీక్షను స్వాగతించాలి కానీ.. దానిని వ్యతిరేకతగా చిత్రీకరించకూడదు. ప్రభుత్వం తన నిర్ణయం రాజ్యాంగబద్ధమైనదేనని విశ్వసిస్తే.. న్యాయస్థానాలు దానిని పరిశీలించేందుకు స్వేచ్ఛగా అవకాశం ఇవ్వాలి.

అంతిమంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ బీసీ రిజర్వేషన్ల విధానానికి అసలైన పరీక్ష అసెంబ్లీలో వచ్చిన హర్షధ్వానాలు కాదు.. గ్రామస్థాయిలో అది కల్పించే అవకాశాలే. ఈరోజు పంచాయతీలో బీసీ అభ్యర్థిగా ఎన్నికైన వ్యక్తి రేపు ఎంపీటీసీ, జెడ్పీటీసీ, ఎమ్మెల్యే, ఎంపీగా ఎదిగే అవకాశం ఉండాలి. చివరకు జాతీయ స్థాయి నాయకుడిగా ఎదగడానికి కూడా మార్గం ఏర్పడాలి. అదే నిజమైన రాజకీయ సాధికారతకు అర్థం.

ప్రభుత్వం ఒక ముఖ్యమైన హామీ చేసింది. ఇప్పుడు ఆ హామీ చట్టబద్ధంగా, రాజ్యాంగబద్ధంగా, పరిపాలనాపరంగా సమర్థవంతంగా, సామాజికంగా పరివర్తనాత్మకంగా అమలయ్యేలా చూడాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వంపై ఉంది. 34 శాతం రిజర్వేషన్లు కేవలం రాజకీయ నినాదంగా మిగలకూడదు; సమగ్ర ప్రజాస్వామ్యానికి, సామాజిక న్యాయానికి శాశ్వత సాధనంగా మారాలి. అట్టడుగు స్థాయి రాజకీయ ప్రాతినిధ్యంలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ దేశానికి ఒక ఆదర్శంగా నిలిచే అవకాశం ఉంది. ఆ అవకాశాన్ని రాజకీయ విభేదాలకు అతీతంగా, రాజ్యాంగబద్ధత, పారదర్శకత, సామాజిక న్యాయంతో ప్రభుత్వం సద్వినియోగం చేసుకోవాలి.