హోటల్ భోజనం.. ఆరోగ్యానికి ముప్పుగా మారితే?
ఆంధ్రప్రదేశ్లో, ముఖ్యంగా విజయవాడ, గుంటూరు వంటి నగరాల్లో హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు, తినుబండారాల కేంద్రాలు శరవేగంగా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఆహార భద్రతపై ప్రభుత్వం మరింత కఠినంగా దృష్టి సారించాల్సిన అవసరం ఉంది. వేలాది మంది ప్రజల ఆరోగ్యంతో ముడిపడి ఉన్న అంశాన్ని సాధారణ తనిఖీలకు పరిమితం చేయడం ఇకపై సమర్థనీయం కాదు.
నేటి జీవన విధానంలో హోటల్ లేదా రెస్టారెంట్లో భోజనం చేయడం చాలామందికి ప్రత్యేక సందర్భం కాదు.. రోజువారీ అవసరంగా మారిపోయింది. విద్యార్థులు, ఉద్యోగులు, ప్రయాణికులు, రోగుల సహాయకులు, వ్యాపారులు, వివిధ పనుల నిమిత్తం నగరాలకు వచ్చే ప్రజలు.. ఇలా ఎంతోమంది నిత్యం హోటళ్లలో లభించే ఆహారంపైనే ఆధారపడుతున్నారు. వేగంగా పట్టణీకరణ చెందుతున్న ఆంధ్రప్రదేశ్లో ఈ పరిస్థితి ముఖ్యంగా విజయవాడ, గుంటూరు వంటి ప్రధాన నగరాల్లో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
అయితే సౌకర్యం కోసం ప్రజారోగ్యాన్ని పణంగా పెట్టలేం.
విజయవాడలోని కొన్ని హోటళ్లలో ఆహార నాణ్యత, నిల్వ చేసిన ఆహార పదార్థాల వినియోగం, వంటశాలల్లో పరిశుభ్రత వంటి అంశాలపై వెలువడుతున్న నివేదికలు మరోసారి ఒక అసౌకర్యకరమైన ప్రశ్నను ముందుకు తెస్తున్నాయి. ప్రజలకు అందిస్తున్న ఆహారం నిజంగా తినడానికి సురక్షితమేనా?
నిల్వ చేసిన ఆహారాన్ని ఉపయోగించడం, నాణ్యత లేని ముడి పదార్థాలను వినియోగించడం, వంటశాలల్లో పరిశుభ్రత పాటించకపోవడం వంటి ఆరోపణలు అధికారిక తనిఖీల్లో నిజమని తేలితే వాటిని చిన్నపాటి ఉల్లంఘనలుగా చూడకూడదు. అవి తీవ్రమైన ఆహార భద్రత సమస్యలుగా పరిగణించాల్సిందే.
విజయవాడలో ఈ సమస్యకు మరింత ప్రాధాన్యం ఉంది. రాష్ట్రంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి ప్రతిరోజూ వేలాది మంది నగరానికి వస్తుంటారు. ఉద్యోగాలు, విద్య, వ్యాపారం, వైద్యం, ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో పనులు తదితర అవసరాల కోసం వచ్చే వారిలో చాలామంది హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లలోనే భోజనం చేస్తుంటారు. అలాంటి పరిస్థితుల్లో హోటల్లో అడుగుపెట్టిన వినియోగదారుడు.. ఆహారం పరిశుభ్రంగా తయారైందా? నిన్నటి ఆహారాన్నే మళ్లీ వేడి చేసి వడ్డిస్తున్నారా? అనే అనుమానాలతో భోజనం చేయాల్సిన పరిస్థితి ఉండకూడదు.
ఆహార భద్రత అనేది ప్లేట్లో భోజనం పెట్టిన తర్వాత ప్రారంభమయ్యే ప్రక్రియ కాదు. ముడి పదార్థాల నాణ్యత దగ్గర నుంచే అది మొదలవుతుంది. సరైన నిల్వ, తగిన ఉష్ణోగ్రత, పరిశుభ్రమైన వంట విధానం, శుభ్రమైన పాత్రలు, సురక్షితమైన నీరు, వ్యర్థాల నిర్వహణ వరకు ప్రతి దశలోనూ జాగ్రత్త అవసరం.
హోటల్ బయట ఆకర్షణీయమైన బోర్డు ఉండొచ్చు. లోపల ఆధునిక ఫర్నిచర్ ఉండొచ్చు. మెనూలో రకరకాల వంటకాలు ఉండొచ్చు. కానీ వంటగది అపరిశుభ్రంగా ఉంటే ఈ హంగులన్నింటికీ అర్థం ఉండదు.
ఆహార భద్రత ఉల్లంఘనల్లో అత్యంత ఆందోళన కలిగించే అంశం ఏమిటంటే.. వంటగది వెనుక ఏం జరుగుతుందో సాధారణ వినియోగదారుడికి తెలియకపోవడం. ఆహార పదార్థాలు సరైన ఉష్ణోగ్రతలో నిల్వ చేస్తున్నారా? వంట ప్రదేశాన్ని క్రమం తప్పకుండా శుభ్రం చేస్తున్నారా? ఆహారం కలుషితం కాకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకుంటున్నారా? పాత్రలను సరిగ్గా శుభ్రం చేస్తున్నారా? అనే విషయాలను వినియోగదారుడు తెలుసుకునే అవకాశం చాలా తక్కువ.
అతను హోటల్ యాజమాన్యాన్ని నమ్మి ఆహారం తీసుకుంటాడు.
అందుకే హోటల్ యజమానులు, ఆహార వ్యాపార నిర్వాహకులపై మరింత బాధ్యత ఉంది.
లాభాల కోసం పరిశుభ్రతను, ఆహార నాణ్యతను త్యాగం చేయడం ఆమోదయోగ్యం కాదు. ఎక్కువ కాలం ఆహారాన్ని నిల్వ చేయడం, తక్కువ నాణ్యత కలిగిన పదార్థాలను వినియోగించడం, వంటగది పరిశుభ్రతను నిర్లక్ష్యం చేయడం, సరైన శీతలీకరణ సదుపాయాలు లేకపోవడం వంటి చర్యలు వ్యాపార నిర్వహణ ఖర్చులను తగ్గించవచ్చేమో కానీ.. వినియోగదారుడి ఆరోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉంది.
కలుషితమైన ఆహారం కారణంగా అనారోగ్యం, వైద్య ఖర్చులు, పని దినాల నష్టం వంటి సమస్యలు తలెత్తవచ్చు. తీవ్రమైన సందర్భాల్లో ఆసుపత్రి పాలయ్యే పరిస్థితి కూడా ఏర్పడుతుంది.
అయితే ప్రతి హోటల్ను, ప్రతి రెస్టారెంట్ను అనుమానంతో చూడాల్సిన అవసరం లేదు. అనేక ఆహార వ్యాపార సంస్థలు బాధ్యతాయుతంగా, నాణ్యతా ప్రమాణాలను పాటిస్తూ పనిచేస్తుండవచ్చు. సమస్య సృష్టిస్తున్న సంస్థలను గుర్తించడం, నిబంధనలు ఉల్లంఘించిన వారిపై పారదర్శకంగా, నిరంతరాయంగా చర్యలు తీసుకోవడమే అసలు సవాలు.
ఇక్కడ ప్రభుత్వ యంత్రాంగం పాత్ర అత్యంత కీలకం.
ఆహార భద్రత తనిఖీలు కేవలం ఫిర్యాదులు వచ్చినప్పుడు లేదా పండుగల సమయంలో నిర్వహించే ప్రత్యేక డ్రైవ్లకే పరిమితం కాకూడదు. విజయవాడ, గుంటూరు వంటి వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న నగరాల్లో క్రమబద్ధమైన, ప్రమాద స్థాయిని ఆధారంగా చేసుకున్న తనిఖీ వ్యవస్థ అవసరం.
ఎక్కువ సంఖ్యలో వినియోగదారులకు ఆహారం అందించే హోటళ్లపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలి. ఆహార నిల్వ, శీతలీకరణ, నీటి నాణ్యత, వంటగది పరిశుభ్రత, వ్యర్థాల నిర్వహణ, కీటకాల నియంత్రణ, వంట సామగ్రి పరిస్థితి తదితర అంశాలను అధికారులు క్షుణ్ణంగా పరిశీలించాలి. అవసరమైన చోట ఆహార నమూనాలను సేకరించి శాస్త్రీయంగా పరీక్షించాలి.
అంతేకాదు.. జవాబుదారీతనం కూడా ఉండాలి. ఒకే హోటల్ పదేపదే నిబంధనలు ఉల్లంఘిస్తుంటే హెచ్చరికలతోనే సరిపెట్టడం సరికాదు. ఉల్లంఘనలు రుజువైతే చట్టప్రకారం జరిమానాలు, లైసెన్స్పై చర్యలు, అవసరమైన ఇతర కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలి. అదే సమయంలో నాణ్యత, పరిశుభ్రత ప్రమాణాలను అత్యుత్తమంగా పాటించే సంస్థలను ప్రోత్సహించాలి.
సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని కూడా ఆహార భద్రతలో మరింతగా ఉపయోగించుకోవచ్చు. హోటల్ లైసెన్స్ వివరాలు, తనిఖీ జరిగిన తేదీ, అధికారికంగా నమోదైన తీవ్రమైన ఉల్లంఘనలు వంటి సమాచారాన్ని వినియోగదారులకు అందుబాటులో ఉంచే పారదర్శక డిజిటల్ వ్యవస్థను రూపొందించవచ్చు.
వినియోగదారులకూ బాధ్యత ఉంది. స్పష్టంగా కనిపించే అపరిశుభ్ర పరిస్థితులను గమనిస్తే సంబంధిత అధికారులకు ఫిర్యాదు చేయాలి. అయితే వినియోగదారుల అవగాహన మాత్రమే సమస్యకు పరిష్కారం కాదు. ఒక వ్యక్తి హోటల్లో భోజనం చేసే ముందు స్వయంగా ఆహార భద్రత తనిఖీ నిర్వహించాల్సిన పరిస్థితి రాకూడదు.
ఇది కేవలం ఆహార భద్రత సమస్య మాత్రమే కాదు.. పట్టణ పాలనకు సంబంధించిన అంశం కూడా. నగరాలు విస్తరిస్తున్న కొద్దీ హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు పెరుగుతాయి. వాణిజ్య విస్తరణకు అనుగుణంగా నియంత్రణ వ్యవస్థ కూడా బలోపేతం కావాలి.
హోటల్ వంటగదిలో అధికారులు తనిఖీలు నిర్వహిస్తున్న దృశ్యం ఒకరోజు వార్తగా మారి మరుసటి రోజు మరచిపోయే అంశంగా ఉండకూడదు. తనిఖీలు నిరంతర చర్యలకు దారితీయాలి. ఆకస్మిక తనిఖీలు, ఫాలోఅప్ తనిఖీలు, పారదర్శకమైన చర్యలు.. కేవలం ప్రచారం కోసం నిర్వహించే అప్పుడప్పుడు డ్రైవ్ల కంటే ఎంతో ప్రభావవంతంగా ఉంటాయి.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆధునిక, ఆర్థికంగా బలమైన నగరాలను నిర్మించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అలాంటి నగరాలు ఆరోగ్యకరమైన నగరాలుగా కూడా ఉండాలి. ఒక నగరంలోని ఆధునిక ఆహార వ్యవస్థను కేవలం ఎన్ని హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు ఉన్నాయనే సంఖ్యతో కొలవకూడదు. ప్రజలకు అందించే ఆహారం ఎంత నాణ్యమైనది, ఎంత సురక్షితమైనది అనే అంశం కూడా దాని ప్రమాణంగా ఉండాలి.
మౌలిక సూత్రం చాలా స్పష్టం:
ప్రజలకు విక్రయించే ఆహారం.. ప్రజల ఆరోగ్యానికి సురక్షితంగా ఉండాలి.
విజయవాడ, గుంటూరు సహా ఆంధ్రప్రదేశ్లోని ప్రధాన నగరాలు ఇకపై అప్పుడప్పుడు నిర్వహించే తనిఖీల నుంచి సమగ్ర ఆహార భద్రతా వ్యవస్థ వైపు అడుగులు వేయాల్సిన సమయం వచ్చింది. హోటల్ యజమానులు పరిశుభ్రతను అదనపు ఖర్చుగా కాకుండా తమ ప్రాథమిక బాధ్యతగా గుర్తించాలి. అధికారులు ఎలాంటి ఒత్తిళ్లకు తలొగ్గకుండా నిబంధనలను అమలు చేయాలి. వినియోగదారులు కూడా అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
హోటల్లో భోజనం చేయడం సౌకర్యం కోసం కావాలి.. ఆరోగ్యంతో జూదం ఆడటానికి కాదు.
