అమరావతి అజరామరం కావాలంటే.. ఇలా చేయండి..!?

భవనాలు కాదు.. ప్రజలే రాజధానికి అసలైన బలం

అమ‌రావ‌తి, జూలై 04ః ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ విడిపోయి 12 సంవత్సరాలు గడుస్తున్నా.. రాష్ట్ర రాజధానిపై ఇంకా అస్పష్టత, అనుమానాలు, ఆవేశాలు, సంఘర్షణలు, పోరాటాలు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. గత ఎన్నికల్లో రాష్ట్ర ప్రజలు స్పష్టమైన తీర్పు ఇచ్చిన తరువాత కూడా రాజధాని అమరావతిపై తరచూ గందరగోళం నెలకొనడం రాష్ట్ర శ్రేయస్సును కోరుకునే వారిని ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. ఒక రాష్ట్రానికి రాజధాని అనేది కేవలం సచివాలయం, అసెంబ్లీ, హైకోర్టు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు ఉండే ప్రాంతం మాత్రమే కాదు. ఆ రాష్ట్ర ప్రజల ఆకాంక్షలకు, ఆత్మగౌరవానికి, భవిష్యత్‌ తరాల ఆశలకు ప్రతీకగా నిలవాల్సిన ప్రదేశం. కానీ దురదృష్టవశాత్తూ అమరావతి విషయంలో ఇప్పటికీ రాజకీయ వివాదాలే ప్రధానంగా కనిపిస్తున్నాయి.

నాడు అమరావతికి మద్దతు.. నేడు భిన్నమైన మాటలు

రాష్ట్రానికి మధ్య ప్రాంతంలో రాజధాని ఉండాలనే ప్రాథమిక సూత్రం ఆధారంగా అప్పట్లో అమరావతిని రాజధానిగా నిర్ణయించారు. నాడు ప్రతిపక్ష నేతగా ఉన్న వైఎస్సార్‌ కాంగ్రెస్‌ పార్టీ అధ్యక్షుడు Y. S. Jagan Mohan Reddy కూడా అసెంబ్లీ వేదికగా అమరావతి ప్రాంతంలో రాజధాని ఏర్పాటును సమర్థించారు. అయితే తరువాత కాలంలో ఆయన వైఖరిలో మార్పు వచ్చింది. అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత మూడు రాజధానుల ప్రతిపాదనను తెరపైకి తీసుకువచ్చారు. అప్పటి నుంచి రాజధాని అంశం రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో నిరంతర వివాదానికి కారణమవుతూనే ఉంది.

ఇప్పుడు కూడా అమరావతి భవిష్యత్‌పై వైఎస్సార్‌ కాంగ్రెస్‌ పార్టీ వైపు నుంచి వస్తున్న ప్రకటనలు రాజధాని ప్రాంత ప్రజల్లో అనుమానాలకు కారణమవుతున్నాయి. తాము తిరిగి అధికారంలోకి వస్తే అమరావతి విషయంలో ప్రస్తుత ప్రభుత్వ విధానాన్ని కొనసాగించబోమనే సంకేతాలు ఆ పార్టీ నేతల మాటల్లో కనిపిస్తున్నాయనే అభిప్రాయం రాజధాని హితుల్లో వ్యక్తమవుతోంది. మరో మూడేళ్లలో ఎవరు అధికారంలోకి వస్తారు..? రాజకీయ పరిస్థితులు ఎలా మారతాయి..? అన్న ప్రశ్నలకు కాలమే సమాధానం చెప్పాలి. కానీ ఈలోపు అమరావతి భవిష్యత్‌పై ప్రజల్లో భయం, అనుమానం కొనసాగడం మాత్రం రాష్ట్ర ప్రయోజనాలకు మంచిది కాదు.

వేల కోట్ల ప్రజాధనం.. మళ్లీ రాజధాని మారితే..?

అమరావతిలో ఇప్పటికే వేల కోట్ల రూపాయల ప్రజాధనం ఖర్చు చేశారు. రహదారులు, ప్రభుత్వ భవనాలు, మౌలిక వసతులు, ఇతర నిర్మాణాల కోసం భారీగా నిధులు వెచ్చించారు. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో మరోసారి రాజధాని మార్పు చర్చ తెరపైకి వస్తే ప్రజాధనం ఎంత మేర దుర్వినియోగం అవుతుందనే ఆందోళన సహజమే. ఇది ఒక రాజకీయ పార్టీకి సంబంధించిన సమస్య కాదు. తెలుగుదేశం పార్టీ, వైఎస్సార్‌ కాంగ్రెస్‌ పార్టీ లేదా మరో పార్టీకి సంబంధించిన అంశంగా కూడా దీనిని చూడకూడదు. రాష్ట్ర భవిష్యత్‌ను కోరుకునే ప్రతి ఒక్కరూ ఆలోచించాల్సిన విషయం ఇది.

అయితే తమ ఆందోళనలను అటు ప్రతిపక్షం, ఇటు అధికారపక్షం పూర్తిస్థాయిలో అర్థం చేసుకోవడం లేదనే భావన రాజధాని హితుల్లో వ్యక్తమవుతోంది. ఒకవైపు ప్రతిపక్ష నేతల ప్రకటనలు అమరావతి భవిష్యత్‌పై అనుమానాలు పెంచుతుంటే.. మరోవైపు అధికారపక్షం రాజధాని నిర్మాణ పనులను ఆశించిన స్థాయిలో పరుగులు పెట్టించలేకపోతోందనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.

రెండేళ్లు గడిచినా.. పనుల వేగమెంత..?

కూటమి ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చి రెండేళ్లు పూర్తవుతున్న నేపథ్యంలో అమరావతి నిర్మాణంపై ప్రజల్లో సహజంగానే భారీ అంచనాలు ఉన్నాయి. అధికారంలోకి వచ్చిన వెంటనే రాజధాని పనులు ఆగమేఘాలపై ప్రారంభమవుతాయని, నిర్మాణాలు పరుగులు తీస్తాయని చాలామంది భావించారు. అయితే క్షేత్రస్థాయిలో పనుల వేగంపై ఇప్పటికీ ప్రశ్నలు వినిపిస్తున్నాయి.

గత రెండేళ్లలో అమరావతిలో ఏయే పనులు పూర్తయ్యాయి..? ఎంత శాతం నిర్మాణ ప్రగతి సాధించారు..? ఏ ప్రాజెక్టు ఎప్పుడు పూర్తవుతుంది..? మొత్తం రాజధాని నిర్మాణానికి నిర్దిష్ట కాలపరిమితి ఏమిటి..? అనే అంశాలపై ప్రభుత్వం తరచూ ప్రజలకు నేరుగా వివరాలు వెల్లడించాల్సిన అవసరం ఉంది. ప్రతి మూడు నెలలకు ఒకసారి అమరావతి ప్రగతి నివేదికను ప్రజల ముందు ఉంచితే అనుమానాలకు అవకాశం ఉండదు.

రాజధాని నిర్మాణ పనులు చేపడుతున్న కొన్ని సంస్థల పనితీరుపై మీడియాలో విమర్శనాత్మక కథనాలు వస్తే.. వాటికి సమాధానం చెప్పడం, వాస్తవ పరిస్థితులను వివరించడం అవసరం. మీడియా ప్రశ్నలను కేసులతో ఎదుర్కొనే పరిస్థితి ఏర్పడితే ప్రజల్లో మరిన్ని అనుమానాలు పెరుగుతాయి. అమరావతి నిర్మాణం ప్రజాధనంతో జరుగుతున్నప్పుడు ప్రతి రూపాయికి, ప్రతి పనికి జవాబుదారీతనం ఉండాలి.

అమరావతిని ‘ప్రజల రాజధాని’గా మార్చాలి

అసలు సమస్య ఇక్కడే ఉంది. అమరావతి గురించి చర్చ జరిగిన ప్రతిసారీ సచివాలయం, అసెంబ్లీ, హైకోర్టు, ఐకానిక్‌ భవనాలు, భారీ రహదారులు, అంతర్జాతీయ సంస్థలు, కార్పొరేట్‌ కార్యాలయాలు, స్టార్‌ హోటళ్లు, విదేశీ పెట్టుబడుల గురించే ఎక్కువగా మాట్లాడుతున్నారు. కానీ అమరావతిలో సామాన్యుడి స్థానం ఎక్కడ..? అనే ప్రశ్నకు మాత్రం స్పష్టమైన సమాధానం కనిపించడం లేదు.

ఒక సగటు వ్యక్తి అమరావతిని ‘నా రాజధాని’ అని ఎప్పుడు భావిస్తాడు..? తాను కూడా ఆ నగరంలో భాగమైనప్పుడే కదా..! తనకు అక్కడ నివసించే అవకాశం ఉన్నప్పుడు.. తన పిల్లలు అక్కడ చదువుకునే పరిస్థితి ఉన్నప్పుడు.. తన కుటుంబానికి ఉపాధి లభించినప్పుడు.. తన సొంత ఇంటిని అక్కడ నిర్మించుకోగలిగినప్పుడు.. అమరావతితో అతనికి అనుబంధం ఏర్పడుతుంది.

కానీ ప్రస్తుతం అమరావతి చర్చల్లో సామాన్యుడు కనిపించడం లేదు. ఎంతసేపూ Singapore, United States, London నగరాల నమూనాలు, ప్రపంచస్థాయి నిర్మాణాలు, భారీ పెట్టుబడులు, బడా సంస్థల గురించే చర్చ సాగుతోంది. ప్రపంచస్థాయి రాజధాని నిర్మించాలనే ఆకాంక్ష మంచిదే. కానీ ఆ ప్రపంచస్థాయి రాజధానిలో రాష్ట్రంలోని సామాన్య ప్రజలకు స్థానం లేకపోతే దానితో వారికి అనుబంధం ఎలా ఏర్పడుతుంది..?

ఐదు లక్షల మందిని అమరావతిలో స్థిరపడేలా చేయాలి

ప్రస్తుత ప్రభుత్వం తక్షణమే ఒక స్పష్టమైన లక్ష్యాన్ని ప్రకటించాలి. వచ్చే మూడేళ్లలో కనీసం ఐదు లక్షల మంది ప్రజలు అమరావతి రాజధాని ప్రాంతంలో స్థిర నివాసం ఏర్పాటు చేసుకునేలా ప్రత్యేక కార్యాచరణ రూపొందించాలి. ఇదే అమరావతి భవిష్యత్‌కు నిజమైన రక్షణ కవచంగా మారుతుంది.

కోర్‌ క్యాపిటల్‌ ప్రాంతాన్ని మినహాయించి.. రాజధాని కోసం సేకరించిన భూముల్లో నివాసయోగ్యమైన ప్రాంతాలను గుర్తించాలి. మధ్యతరగతి, దిగువ మధ్యతరగతి కుటుంబాలు, ఉద్యోగులు, చిన్న వ్యాపారులు, స్వయం ఉపాధి పొందే యువత, జర్నలిస్టులు, ప్రైవేట్‌ ఉద్యోగులు, అసంఘటిత రంగ కార్మికులు ఇలా వివిధ వర్గాలకు అందుబాటు ధరల్లో నివాస స్థలాలను కేటాయించే విధానాన్ని ప్రభుత్వం పరిశీలించాలి.

నామమాత్రపు ధరలకు లేదా దీర్ఘకాలిక వాయిదా పద్ధతిలో ఇళ్ల స్థలాలను అందించాలి. బ్యాంకుల ద్వారా సులభ రుణ సదుపాయం కల్పించాలి. ప్రభుత్వం ప్రత్యేక హౌసింగ్‌ పథకాలను రూపొందించాలి. ఒకేసారి లక్షలాది మందికి స్థలాలు ఇవ్వడం సాధ్యం కాకపోతే దశలవారీగా ప్రతి సంవత్సరం నిర్దిష్ట సంఖ్యలో కుటుంబాలను అమరావతి ప్రాంతంలో స్థిరపడేలా చేయాలి.

హౌసింగ్‌ బోర్డులతో భారీ నివాస కాలనీలు

అమరావతి పరిసర ప్రాంతాల్లో ప్రభుత్వం ప్రత్యేక హౌసింగ్‌ బోర్డులను ఏర్పాటు చేయాలి. ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్‌ భాగస్వామ్యంతో భారీ నివాస కాలనీల నిర్మాణాన్ని చేపట్టాలి. కేవలం విల్లాలు, లగ్జరీ అపార్ట్‌మెంట్లు మాత్రమే కాకుండా రూ.20 లక్షలు, రూ.30 లక్షలు, రూ.40 లక్షల ధరల పరిధిలో సామాన్య, మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు అందుబాటులో ఉండే గృహ నిర్మాణ ప్రాజెక్టులను ప్రోత్సహించాలి.

ప్రతి నివాస కాలనీలో ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, ఆసుపత్రులు, మార్కెట్లు, పార్కులు, బస్‌ సౌకర్యం, తాగునీరు, డ్రైనేజీ, విద్యుత్‌, ఇంటర్నెట్‌ వంటి కనీస మౌలిక వసతులను ముందుగానే ఏర్పాటు చేయాలి. చిన్న వ్యాపారాలు చేసుకునే వారికి కమర్షియల్‌ స్థలాలు కేటాయించాలి. యువతకు ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించేలా చిన్న, మధ్యతరహా పరిశ్రమలు, ఐటీ సంస్థలు, సేవా రంగ సంస్థలను రాజధాని పరిసరాలకు తీసుకురావాలి.

ప్రజలు ముందు రావాలి.. తరువాత నగరం విస్తరించాలి. ప్రజలు లేని నగరంలో ఎంత భారీ భవనాలు నిర్మించినా జీవం ఉండదు.

అద్దాలాంటి రోడ్లు ఉన్నా.. ప్రజలు లేకపోతే ప్రయోజనం ఏమిటి..?

అమరావతిలో బ్రహ్మాండమైన భవనాలు నిర్మించవచ్చు. అద్దాల్లాంటి రహదారులు వేయవచ్చు. ప్రపంచస్థాయి సదుపాయాలు కల్పించవచ్చు. ఆకాశహర్మ్యాలను నిర్మించవచ్చు. అంతర్జాతీయ సంస్థలను తీసుకురావచ్చు. కానీ అక్కడ ప్రజలు నివసించకపోతే ఆ నగరానికి ఆత్మ ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది..?

ఒక నగరానికి అసలైన బలం దాని జనాభా. ప్రజల రోజువారీ జీవనం. ఉదయం తెరుచుకునే దుకాణాలు.. పాఠశాలలకు వెళ్లే పిల్లలు.. కార్యాలయాలకు వెళ్లే ఉద్యోగులు.. రోడ్లపై తిరిగే ప్రజలు.. చిన్న వ్యాపారాలు.. మార్కెట్లు.. ఆసుపత్రులు.. విద్యాసంస్థలు.. ఇవన్నీ కలిసినప్పుడే ఒక నగరం సజీవంగా మారుతుంది.

అమరావతిని కూడా అటువంటి సజీవ నగరంగా మార్చాలి. ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు ఉదయం వచ్చి సాయంత్రం వెళ్లిపోయే ‘అడ్మినిస్ట్రేటివ్‌ జోన్‌’గా అమరావతి మిగిలిపోకూడదు.

ప్రజలకు ఉపయోగపడని రాజధానిపై విషప్రచారం సులభమే

ఇక్కడే వైఎస్సార్‌ కాంగ్రెస్‌ పార్టీ చేస్తున్న రాజకీయ ప్రచారాన్ని కూడా ప్రభుత్వం అర్థం చేసుకోవాలి. అమరావతి వల్ల సామాన్య ప్రజలకు ఉపయోగం లేదని, అది కొందరి కోసం నిర్మిస్తున్న రాజధాని అని ప్రతిపక్షం ప్రచారం చేస్తే.. దానికి సమాధానం కేవలం రాజకీయ విమర్శలతో ఇవ్వలేరు.

అమరావతిలో ఒక సామాన్య కుటుంబానికి ఇల్లు ఉంటే.. ఒక చిన్న వ్యాపారికి దుకాణం ఉంటే.. ఒక యువకుడికి ఉద్యోగం ఉంటే.. ఒక విద్యార్థికి చదువుకునే అవకాశం ఉంటే.. వారే అమరావతికి రక్షకులుగా మారతారు. అప్పుడు ఎవరు ఎలాంటి ప్రచారం చేసినా ప్రజలు నమ్మరు.

రాజధానిని రాజకీయంగా రక్షించడం కంటే.. ప్రజలతో రక్షించడం అత్యంత శక్తివంతమైన మార్గం.

ఐదు లక్షల మంది అమరావతిలో స్థిర నివాసం ఏర్పాటు చేసుకుంటే.. ఐదు లక్షల కుటుంబాల జీవితాలు ఆ ప్రాంతంతో ముడిపడితే.. ఏ ప్రభుత్వం వచ్చినా రాజధానిని మార్చడం అంత సులభం కాదు. అదే అమరావతికి శాశ్వత రక్షణ.

చంద్రబాబు ప్రభుత్వం ఇప్పటికైనా ఆలోచించాలి

ముఖ్యమంత్రి N. Chandrababu Naidu అమరావతిని ప్రపంచస్థాయి రాజధానిగా తీర్చిదిద్దాలని పదేపదే చెబుతున్నారు. ఆయనకు అమరావతిపై ఉన్న దార్శనికతను ఎవరూ కాదనలేరు. అయితే ప్రపంచస్థాయి నగరం అనే లక్ష్యంతో పాటు ‘ప్రజల రాజధాని’ అనే లక్ష్యాన్ని కూడా ప్రభుత్వం సమానంగా ముందుకు తీసుకెళ్లాలి.

సింగపూర్‌ నమూనాలు, విదేశీ పెట్టుబడులు, ఐకానిక్‌ భవనాలు అవసరమే. కానీ వాటితో పాటు సామాన్యుడికి వెయ్యి గజాలు కాకపోయినా.. కనీసం తన కుటుంబం నివసించేందుకు ఒక చిన్న స్థలం అందుబాటులో ఉండాలి. అప్పుడు మాత్రమే అతను అమరావతిని తన రాజధానిగా భావిస్తాడు.

ప్రభుత్వం ఇప్పటికైనా అమరావతి జనాభా పెంపుపై ప్రత్యేక విధానాన్ని ప్రకటించాలి. ‘అమరావతి రెసిడెన్షియల్‌ మిషన్‌’ వంటి ప్రత్యేక కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించాలి. వచ్చే మూడేళ్లలో ఐదు లక్షల మందిని రాజధాని ప్రాంతంలో స్థిరపడేలా స్పష్టమైన లక్ష్యం నిర్దేశించాలి. ప్రతి ఆరు నెలలకు ఎంతమంది కొత్తగా నివాసం ఏర్పరచుకున్నారు..? ఎన్ని ఇళ్లు నిర్మించారు..? ఎన్ని కాలనీలు అభివృద్ధి చేశారు..? అనే వివరాలను ప్రజలకు వెల్లడించాలి.

ప్రజలతో అనుబంధం ఏర్పడితేనే అమరావతి అజరామరం

రాజధాని అంటే భూమి కాదు.. భవనం కాదు.. రహదారి కాదు. రాజధాని అంటే ప్రజలు. ప్రజల జీవితాలతో ముడిపడిన నగరాన్ని ఏ రాజకీయ నాయకుడూ సులభంగా కదిలించలేడు. ఏ ప్రభుత్వం వచ్చినా దాని ఉనికిని ప్రశ్నించడం అంత తేలిక కాదు.

అందుకే ఇప్పటికైనా ప్రభుత్వ పెద్దలు అమరావతి పరిసర ప్రాంతాల్లో భారీగా నివాస కాలనీలను ఏర్పాటు చేయాలి. సామాన్య, మధ్యతరగతి ప్రజలకు అందుబాటు ధరల్లో ఇళ్ల స్థలాలు ఇవ్వాలి. గృహ నిర్మాణానికి ఆర్థిక సహాయం అందించాలి. విద్య, వైద్యం, ఉపాధి, రవాణా సౌకర్యాలను కల్పించాలి.

వచ్చే మూడేళ్లలో కనీసం ఐదు లక్షల మంది అమరావతిలో స్థిరపడాలి. ఇదే ప్రభుత్వ లక్ష్యం కావాలి.

అప్పుడు అమరావతి కేవలం చంద్రబాబు కలగా ఉండదు. తెలుగుదేశం పార్టీ రాజధానిగా మిగలదు. ప్రభుత్వ కార్యాలయాల సముదాయంగా పరిమితం కాదు. అది ఐదు కోట్ల మంది ఆంధ్రుల రాజధానిగా మారుతుంది. సామాన్యుడు ‘ఇది నా రాజధాని’ అని గర్వంగా చెప్పుకుంటాడు.

అలాంటి ప్రజా అనుబంధం ఏర్పడిన రోజే అమరావతిపై రాజకీయ విషప్రచారానికి తెరపడుతుంది. ప్రభుత్వాలు మారినా.. నాయకులు మారినా.. రాజకీయ పరిస్థితులు మారినా.. అమరావతిని కదిలించడం ఎవరి తరం కాదు.

అప్పుడే.. అమరావతి అజరామరం అవుతుంది..!