జనాభా నియంత్రణకు దక్షిణాది మూల్యం చెల్లించాలా?

దేశ రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని సమూలంగా మార్చే మరో కీలక అంశం ఇప్పుడు తెరపైకి వస్తోంది. అదే లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల పునర్విభజన. లోక్‌సభ స్థానాల సంఖ్య పెంపు, జనాభా ప్రాతిపదికన రాష్ట్రాలకు సీట్ల కేటాయింపు వంటి అంశాలపై ఇప్పటికే దేశవ్యాప్తంగా చర్చ జరుగుతోంది. రానున్న పార్లమెంట్ సమావేశాల్లో ఈ అంశం మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకునే అవకాశం ఉన్న నేపథ్యంలో దక్షిణాది రాష్ట్రాల భవిష్యత్ రాజకీయ ప్రాతినిధ్యంపై అనేక సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

నిజానికి నియోజకవర్గాల పునర్విభజన అంటే కేవలం కొన్ని నియోజకవర్గాల సరిహద్దులను మార్చడం కాదు. ఏ రాష్ట్రానికి పార్లమెంట్‌లో ఎంత రాజకీయ బలం ఉండాలి? కేంద్రంలో ప్రభుత్వాల ఏర్పాటును ఏ ప్రాంతాలు ఎక్కువగా ప్రభావితం చేయాలి? జాతీయ విధానాల రూపకల్పనలో రాష్ట్రాల గొంతు ఎంత బలంగా వినిపించాలి? అనే కీలక అంశాలను నిర్ణయించే ప్రక్రియ ఇది. అందుకే పునర్విభజన చర్చను కేవలం జనాభా లెక్కలకు పరిమితం చేయలేం.

50 శాతం సీట్ల పెంపు.. దక్షిణాదికి భరోసా?

లోక్‌సభ స్థానాలను భారీగా పెంచే అంశంపై కేంద్ర ప్రభుత్వం గతంలో సంకేతాలు ఇచ్చింది. ప్రస్తుతం ఉన్న 543 లోక్‌సభ స్థానాలను దాదాపు 50 శాతం మేర పెంచే ప్రతిపాదనపై చర్చ జరిగింది. లోక్‌సభ సభ్యుల సంఖ్య 800 దాటవచ్చన్న అంచనాలు కూడా వెలువడ్డాయి. ఈ విధానంలో దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు ప్రస్తుతం ఉన్న స్థానాలు తగ్గవని, పైగా అదనపు సీట్లు వస్తాయని కేంద్రం చెబుతోంది.

ప్రభుత్వం గతంలో వెల్లడించిన లెక్కల ప్రకారం కర్ణాటకలో 28 స్థానాలు 42కు, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 25 స్థానాలు 38కి, తెలంగాణలో 17 స్థానాలు 26కు పెరిగే అవకాశం ఉంది. తమిళనాడులో 39 నుంచి 59కు, కేరళలో 20 నుంచి 30కు లోక్‌సభ స్థానాలు పెరుగుతాయని పేర్కొన్నారు. ప్రస్తుతం దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు ఉన్న 129 లోక్‌సభ స్థానాలు 195కు చేరవచ్చని కేంద్రం వివరించింది.

ఈ లెక్కలను చూస్తే దక్షిణ భారతదేశానికి ఎలాంటి నష్టం లేదనే భావన కలుగుతుంది. ప్రస్తుతం ఉన్న సీట్లు తగ్గడం లేదు. అదనంగా మరిన్ని స్థానాలు వస్తున్నాయి. అయితే ఇక్కడే అసలు ప్రశ్న మొదలవుతోంది. దక్షిణాదికి ఎన్ని సీట్లు పెరుగుతున్నాయన్నది కాదు.. ఉత్తరాది రాష్ట్రాలకు ఎంత భారీగా సీట్లు పెరుగుతాయన్నదే కీలకం.

సీట్లు పెరిగినా రాజకీయ బలం తగ్గుతుందా?

ఒక రాష్ట్రానికి ప్రస్తుతం 25 మంది ఎంపీలు ఉన్నారని అనుకుందాం. పునర్విభజన తర్వాత ఆ సంఖ్య 38కి పెరిగితే సహజంగానే ఆ రాష్ట్ర రాజకీయ బలం పెరిగినట్లు కనిపిస్తుంది. కానీ మొత్తం లోక్‌సభలో ఇతర రాష్ట్రాల స్థానాలు అంతకంటే భారీ నిష్పత్తిలో పెరిగితే పరిస్థితి పూర్తిగా మారిపోతుంది.

ఇక్కడ సంఖ్యాపరమైన పెరుగుదల, సాపేక్ష రాజకీయ బలం మధ్య ఉన్న తేడాను గుర్తించాలి. దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు అదనపు ఎంపీలు వచ్చినప్పటికీ, అధిక జనాభా ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్, బిహార్, మధ్యప్రదేశ్, రాజస్థాన్ వంటి రాష్ట్రాలకు భారీ సంఖ్యలో స్థానాలు పెరిగితే కేంద్ర రాజకీయాల్లో దక్షిణాది ప్రభావం తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.

ప్రస్తుతం కేంద్రంలో ప్రభుత్వ ఏర్పాటు సమయంలో దక్షిణాది రాష్ట్రాల ఎంపీల మద్దతుకు ప్రత్యేక రాజకీయ ప్రాధాన్యం ఉంది. భవిష్యత్‌లో ఉత్తరాది రాష్ట్రాల నుంచే ఒక రాజకీయ పార్టీ లేదా కూటమి ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు అవసరమైన మెజారిటీకి చేరువయ్యే పరిస్థితి ఏర్పడితే దక్షిణాది రాష్ట్రాల రాజకీయ బేరసారాల శక్తి సహజంగానే తగ్గుతుంది. అందుకే ఎక్కువ సీట్లు వచ్చాయంటే ఎక్కువ అధికారం వచ్చినట్లే అనే వాదన సరైంది కాదు.

జనాభా నియంత్రించినందుకు శిక్ష వేస్తారా?

దక్షిణాది రాష్ట్రాలు లేవనెత్తుతున్న అత్యంత బలమైన ప్రశ్న జనాభా నియంత్రణకు సంబంధించినదే. కొన్ని దశాబ్దాల క్రితం దేశంలో పెరుగుతున్న జనాభాను అదుపు చేయాలని కేంద్ర ప్రభుత్వాలే రాష్ట్రాలకు సూచించాయి. కుటుంబ నియంత్రణ కార్యక్రమాలను విస్తృతంగా అమలు చేశాయి. చిన్న కుటుంబమే మేలు అంటూ దేశవ్యాప్తంగా ప్రచారం నిర్వహించాయి.

ఈ విధానాలను దక్షిణాది రాష్ట్రాలు సమర్థంగా అమలు చేశాయి. కేరళ, తమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, కర్ణాటక రాష్ట్రాలు విద్య, వైద్యం, మహిళా సాధికారత, కుటుంబ సంక్షేమ రంగాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టాయి. ఫలితంగా ఈ రాష్ట్రాల్లో జనాభా వృద్ధి రేటు గణనీయంగా తగ్గింది.

అదే సమయంలో కొన్ని ఉత్తరాది రాష్ట్రాల్లో జనాభా వేగంగా పెరిగింది. ఇప్పుడు తాజా జనాభా లెక్కలను మాత్రమే ఆధారంగా చేసుకుని లోక్‌సభ స్థానాలను కేటాయిస్తే విచిత్రమైన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. జనాభాను నియంత్రించిన రాష్ట్రాలకు తక్కువ రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం, జనాభా అధికంగా పెరిగిన రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ రాజకీయ బలం లభించే ప్రమాదం ఉంది.

దేశం చెప్పిన విధానాన్ని అమలు చేసినందుకు ఒక రాష్ట్రం రాజకీయంగా నష్టపోవాల్సి వస్తే దానిని న్యాయం అని ఎలా చెప్పగలం? యాభై ఏళ్ల పాటు జనాభాను నియంత్రించాలని చెప్పి.. ఇప్పుడు మీరు జనాభాను నియంత్రించారు కాబట్టి మీ రాజకీయ ప్రాధాన్యం తగ్గుతుందని చెప్పడం సమాఖ్య స్ఫూర్తికి విరుద్ధం కాదా?

ఏ జనగణన ఆధారం?.. ఇదీ కీలకమే

పునర్విభజనలో మరో ప్రధాన ప్రశ్న ఏ జనగణన గణాంకాలను ప్రాతిపదికగా తీసుకుంటారన్నది. భారతదేశ జనాభా స్వరూపం గత పదిహేనేళ్లలో భారీగా మారింది. గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి పట్టణాలకు వలసలు పెరిగాయి. హైదరాబాద్, బెంగళూరు, చెన్నై వంటి నగరాలు వేగంగా విస్తరించాయి. కొత్త పారిశ్రామిక, ఆర్థిక కేంద్రాలు ఏర్పడ్డాయి.

పాత జనగణన గణాంకాల ఆధారంగా నియోజకవర్గాలను పునర్విభజిస్తే ప్రస్తుత జనాభా వాస్తవ పరిస్థితులు ప్రతిబింబించకపోవచ్చు. అదే తాజా జనాభాను మాత్రమే ప్రాతిపదికగా తీసుకుంటే జనాభా నియంత్రణలో ముందున్న రాష్ట్రాలకు అన్యాయం జరిగే ప్రమాదం ఉంది.

అందువల్ల ఇది కేవలం జనాభాను ఒక సంఖ్యగా తీసుకుని సీట్లను భాగించే గణిత ప్రక్రియ కాకూడదు. జనాభా పెరుగుదల, రాష్ట్రాల పనితీరు, పట్టణీకరణ, వలసలు, సమాఖ్య సమతుల్యత వంటి అంశాలన్నింటినీ పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.

రాజకీయ హామీ కాదు.. చట్టపరమైన రక్షణ కావాలి

దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు అన్యాయం జరగదని కేంద్ర ప్రభుత్వం పదేపదే చెబుతోంది. ఒక్క సీటు కూడా తగ్గదని భరోసా ఇస్తోంది. ఈ హామీ ఆహ్వానించదగినదే. అయితే దేశ రాజకీయ భవిష్యత్‌ను కొన్ని దశాబ్దాల పాటు ప్రభావితం చేసే అంశంలో కేవలం రాజకీయ హామీలు సరిపోవు.

దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రస్తుత శాతం ప్రాతినిధ్యం తగ్గకుండా స్పష్టమైన చట్టపరమైన రక్షణ కల్పించాలి. అవసరమైతే రాజ్యాంగపరమైన భరోసా ఇవ్వాలి. అన్ని రాష్ట్రాల లోక్‌సభ స్థానాలను ఒకే నిష్పత్తిలో పెంచే విధానాన్ని పరిశీలించాలి. జనాభాను ప్రధాన అంశంగా తీసుకున్నప్పటికీ, జనాభా నియంత్రణలో విజయం సాధించిన రాష్ట్రాలు రాజకీయంగా నష్టపోకుండా ప్రత్యేక సూత్రాన్ని రూపొందించాలి.

కేంద్రం నిజంగానే దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యాన్ని కాపాడాలని భావిస్తే ఆ ఉద్దేశాన్ని మాటల్లో కాకుండా చట్టంలో స్పష్టంగా పొందుపరచాలి.

దక్షిణాదితో చర్చించకుండా నిర్ణయం వద్దు

నియోజకవర్గాల పునర్విభజన దేశ రాజకీయ పటాన్ని మార్చే చారిత్రక ప్రక్రియ. భవిష్యత్‌లో ఢిల్లీలో ప్రభుత్వాలను ఎవరు ఏర్పాటు చేస్తారు? కేంద్ర విధానాలపై ఏ రాష్ట్రాల ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుంది? జాతీయ వనరుల పంపిణీపై జరిగే చర్చల్లో ఎవరి గొంతు బలంగా వినిపిస్తుంది? అనే అంశాలను ఈ ప్రక్రియ ప్రభావితం చేస్తుంది.

అందువల్ల కేవలం పార్లమెంట్‌లో సంఖ్యాబలం ఉందనే కారణంతో ఈ ప్రక్రియను ముందుకు తీసుకెళ్లడం సరికాదు. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, తమిళనాడు, కర్ణాటక, కేరళ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, రాజకీయ పార్టీలు, రాజ్యాంగ నిపుణులతో విస్తృతంగా సంప్రదింపులు జరపాలి. సీట్ల కేటాయింపునకు అనుసరించే సూత్రాన్ని దేశ ప్రజల ముందు పారదర్శకంగా ఉంచాలి.

దక్షిణ భారతదేశం ప్రత్యేక ప్రయోజనాన్ని కోరడం లేదు. దేశం సూచించిన జనాభా నియంత్రణ విధానాన్ని విజయవంతంగా అమలు చేసినందుకు తమను రాజకీయంగా శిక్షించవద్దని మాత్రమే కోరుతోంది.

పునర్విభజన ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయాలి. దేశంలోని ఒక ప్రాంతంలో రాజకీయంగా తమ ప్రాధాన్యం తగ్గిపోతోందనే భావనను సృష్టించకూడదు. సమాఖ్య వ్యవస్థ కేవలం జనాభా లెక్కలపై నిలబడదు. రాష్ట్రాల మధ్య విశ్వాసం, న్యాయం, సమాన గౌరవంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

అందుకే నియోజకవర్గాల పునర్విభజన అంటే 543 లోక్‌సభ స్థానాలను 800కు పైగా పెంచే సాధారణ ప్రక్రియ కాదు. భవిష్యత్‌లో భారతదేశం ఎలాంటి సమాఖ్య దేశంగా ఉండాలనుకుంటుందో నిర్ణయించే అత్యంత కీలక రాజకీయ పరీక్ష ఇది.